Przygotuj swojego konia na jesień – żywienie i zdrowie konia

Jesień to jeden z najbardziej wymagających okresów w opiece nad koniem. Kończy się sezon zielonych pastwisk, pojawiają się chłodne noce, deszcz, błoto, wiatr i większe wahania temperatur. Dla organizmu konia oznacza to zmianę warunków bytowania, zmianę dostępności paszy objętościowej, większe obciążenie odporności i początek intensywnej wymiany sierści.

Właśnie dlatego przygotowanie konia do jesieni nie powinno polegać na przypadkowym dokładaniu suplementów. Najważniejsze są obserwacja, dobra jakość siana, kontrola stanu zdrowia, prawidłowe nawodnienie, wsparcie jelit, odporności, skóry, sierści i kopyt.

Dlaczego jesień jest wymagająca dla konia?

Okres przejściowy między latem a zimą to czas, w którym organizm konia musi przystosować się do wielu zmian jednocześnie. Zielone pastwiska stopniowo tracą wartość odżywczą, trawa zawiera mniej składników aktywnych, a podstawą diety ponownie staje się siano. Do tego dochodzą chłodne noce, wilgotne powietrze, błoto na padokach, krótszy dzień i często mniejsza ilość naturalnego ruchu.

Zmiana z trawy na siano ma duże znaczenie dla układu pokarmowego. Świeża trawa dostarcza wody, naturalnych antyoksydantów, witamin i kwasów tłuszczowych omega 3. Siano jest paszą suchą, a podczas przechowywania stopniowo traci część witamin, szczególnie witaminę A i E. Dlatego jesienią warto ponownie spojrzeć na całą dietę konia i sprawdzić, czy nadal odpowiada jego realnym potrzebom.

Najbardziej wrażliwe na jesienne zmiany są konie starsze, konie chude, wrzodowe, metaboliczne, alergiczne, konie w rekonwalescencji oraz te, które gorzej utrzymują masę ciała. U takich koni nawet niewielka zmiana pogody, jakości paszy objętościowej lub ilości ruchu może szybko odbić się na kondycji, sierści, odporności i pracy układu pokarmowego.

1. Odrobaczanie jesienią

Jesienne odrobaczanie jest jednym z najważniejszych punktów przygotowania konia do sezonu zimowego. Nie powinno być jednak wykonywane automatycznie i bez wcześniejszej kontroli. Najlepszym rozwiązaniem jest badanie kału w kierunku pasożytów, a następnie dobranie preparatu razem z lekarzem weterynarii.

Badanie kału pomaga określić, czy koń rzeczywiście wymaga odrobaczenia oraz z jakim typem pasożytów mamy do czynienia. Dzięki temu można dobrać odpowiednią substancję czynną i ograniczyć ryzyko narastania oporności pasożytów na preparaty odrobaczające. To szczególnie ważne w większych stajniach, gdzie konie korzystają ze wspólnych pastwisk i padoków.

Jak wesprzeć konia przy odrobaczaniu?

Na około dwa tygodnie przed planowanym odrobaczaniem warto zadbać o mikroflorę jelitową. W tym celu można rozważyć wprowadzenie probiotyku, na przykład Nuba Equi Biogen K, oraz naturalnych prebiotyków, takich jak korzeń mniszka lekarskiego, który zawiera inulinę.

Po podaniu pasty odrobaczającej warto zwrócić uwagę na wsparcie układu pokarmowego i wątroby. Pomocne mogą być surowce takie jak bentonit, ziele mniszka lekarskiego, pokrzywa lub ostropest.

2. Odpiaszczanie konia

Jesień to dobry moment, aby zwrócić uwagę na ryzyko zapiaszczenia przewodu pokarmowego. Konie pobierające paszę z ziemi, jedzące siano na piaszczystych padokach lub przebywające na wygryzionych pastwiskach mogą wraz z pokarmem pobierać piasek i ziemię.

Nadmierna ilość piasku w przewodzie pokarmowym może zaburzać pracę jelit, powodować dyskomfort, luźniejszy kał, pogorszenie apetytu, a w poważniejszych przypadkach zwiększać ryzyko kolek. Dlatego u koni narażonych na pobieranie piasku warto omówić z lekarzem weterynarii profilaktykę odpiaszczania.

Co stosuje się do odpiaszczania?

Najczęściej stosowanym surowcem jest babka płesznik, często łączona z łuską babki jajowatej. Te składniki po kontakcie z wodą tworzą śluzową strukturę, która może wspierać przesuwanie treści pokarmowej w jelitach. Dawkowanie i długość kuracji najlepiej ustalić indywidualnie, ponieważ inne potrzeby będzie miał koń utrzymywany na piaszczystym padoku, a inne koń, który ma stały dostęp do czystego paśnika.

Kurację można połączyć ze wsparciem mikroflory jelitowej, na przykład przez Biogen K. Dla poprawy smakowitości można dodać rumianek, nagietek lub niewielką ilość wytłoków jabłkowych.

3. Badania krwi przed zimą

Jesień to bardzo dobry moment na wykonanie kontrolnych badań krwi. Pozwalają one ocenić ogólną kondycję organizmu, pracę narządów, poziom wybranych pierwiastków i ewentualne niedobory, które mogą nasilić się zimą.

Badania krwi są szczególnie ważne u koni starszych, sportowych, wrzodowych, chudych, po chorobach, po spadku masy ciała, z pogorszoną jakością sierści lub obniżoną odpornością. Wyniki mogą pokazać, czy koń potrzebuje zmiany diety, dodatkowej suplementacji albo dalszej diagnostyki.

W przypadku niedoborów nie warto suplementować „na oko”. Cynk, miedź i selen powinny być dobrane w odpowiednich proporcjach, ponieważ nadmiar jednego składnika może zaburzać wykorzystanie innego.

4. Odporność konia jesienią

Jesienią układ odpornościowy konia ma więcej pracy. Wahania temperatur, wilgoć, wiatr, błoto, mniej słońca i większa ilość czasu spędzanego w stajni mogą sprzyjać infekcjom oraz pogorszeniu samopoczucia.

Odporność nie zaczyna się jednak od jednego suplementu. Jej podstawą jest dobrze zbilansowana dieta, stały dostęp do włókna, zdrowe jelita, ruch, ograniczenie stresu, higiena stajni, aktualne szczepienia i rozsądny plan odrobaczania.

Składniki, które warto rozważyć jesienią

W okresie jesiennym dobrym wsparciem mogą być również zioła dla koni, takie jak czystek, jeżówka, dzika róża, pokrzywa czy mniszek lekarski. Warto jednak pamiętać, że zioła również powinny być dobrane do konkretnego konia i jego potrzeb, zwłaszcza jeśli koń przyjmuje leki albo ma choroby przewlekłe.

5. Wymiana sierści jesienią

Jesienna wymiana sierści często zaczyna się już pod koniec sierpnia lub we wrześniu. Dla części koni przebiega prawie niezauważalnie, ale u koni starszych, chudych, osłabionych, wrzodowych, metabolicznych lub po chorobie może być dużym obciążeniem.

Warto obserwować, czy koń nie traci masy ciała, czy nowa sierść jest błyszcząca, czy linienie nie trwa zbyt długo i czy nie pojawiają się problemy ze skórą. Matowa sierść, łupież, świąd, spadek energii albo wyraźne pogorszenie kondycji mogą sugerować, że dieta wymaga korekty.

Co wspiera zdrową sierść?

• Białko dobrej jakości – szczególnie z odpowiednim profilem aminokwasowym.
• Lucerna i makuchy – jako wartościowe źródła składników odżywczych.
• Kwasy omega 3 – na przykład z oleju lnianego.
• Cynk i miedź – ważne dla skóry, sierści i pigmentacji.
• Zioła – takie jak pokrzywa, skrzyp, nagietek i mniszek.

6. Włókno i siano. Podstawa jesiennego żywienia konia

Włókno jest podstawą żywienia konia przez cały rok, ale jesienią i zimą jego znaczenie jeszcze rośnie. Koń jest przystosowany do częstego pobierania małych ilości pokarmu. Jego żołądek produkuje kwas solny stale, dlatego długie przerwy bez siana mogą zwiększać ryzyko problemów żołądkowych i behawioralnych.

Koń o masie 500 kg powinien zjadać orientacyjnie około 1,5 do 2% masy ciała w suchej masie paszy objętościowej. W praktyce często oznacza to około 8 do 10 kg siana dziennie, zależnie od jakości siana, masy ciała, pracy i kondycji konia.

Jeżeli koń ma ograniczony dostęp do pastwiska lub siano jest słabszej jakości, warto rozważyć dodatkowe źródła włókna, takie jak trawokulki, lucerna, wysłodki niemelasowane czy sieczki. Sieczka dodana do posiłku treściwego wydłuża czas jedzenia i wspiera dokładniejsze przeżuwanie.

7. Nawodnienie konia jesienią i zimą

Jesienią koń przechodzi z trawy, która zawiera dużo wody, na siano, które jest paszą suchą. To oznacza, że koń otrzymuje znacznie mniej wody razem z pokarmem. Jednocześnie wiele koni w chłodne dni pije mniej chętnie, zwłaszcza gdy woda jest bardzo zimna.

Za małe pobranie wody może negatywnie wpływać na perystaltykę jelit, produkcję śliny, pracę nerek i ogólny komfort trawienny. Może też zwiększać ryzyko zatkań i kolek. Dlatego jesienią i zimą warto codziennie kontrolować, czy koń faktycznie pije wystarczająco dużo.

Jak zachęcić konia do picia?

1. Podawaj wodę o przyjemniejszej temperaturze. W chłodne dni wiele koni lepiej pije wodę lekko ogrzaną.
2. Podawaj posiłki na mokro. Mesze, trawokulki i wysłodki można namaczać, dzięki czemu koń pobiera więcej wody.
3. Kontroluj poidła. Sprawdzaj czystość, przepływ i temperaturę wody.
4. Obserwuj kał. Suchy, twardy kał może być sygnałem zbyt małego pobrania wody.

8. Witaminy i minerały jesienią

Siano przechowywane przez wiele miesięcy ma zwykle niższą zawartość niektórych witamin niż świeża zielonka. Szczególnie dotyczy to witamin wrażliwych na utlenianie, takich jak witamina A i E. Dlatego jesienią warto ponownie przeanalizować bilans diety.

Nie każdy koń potrzebuje mocnej suplementacji. Inne potrzeby ma koń rekreacyjny w dobrej kondycji, inne koń sportowy, starszy, wrzodowy, metaboliczny, alergiczny lub koń w trakcie rekonwalescencji.

Jesienna checklista właściciela konia

Polecane produkty Farmelo na jesień

Najczęściej zadawane pytania